Intentioneel luisteren: het onderschatte leiderschapsgeschenk
Mijn coaching-leerpad loopt ondertussen al bijna vier jaar. In die tijd heb ik enorm veel geleerd — modellen, technieken, kaders. Maar zoals bij elk diep leerproces zijn het vaak niet de grote concepten die blijven hangen. Het zijn de kleine inzichten, soms achteloos uitgesproken in een opleiding, die pas later echt landen.
Zelfs wanneer de puzzelstukken op dat moment nog niet meteen in elkaar vallen.
Eén van die inzichten kwam terug tijdens mijn opleiding tot ICF Certified Coach:
hoe essentieel intentioneel luisteren is — en welk geschenk je iemand geeft door oprecht aanwezig te zijn.
Mijn eerste reactie was eerlijk gezegd vrij banaal:
"Maar dat doen we toch allemaal?"
Het antwoord bleek confronterend: nee, bijna nooit.
We luisteren zelden écht
Terwijl iemand met ons praat, zijn we vaak al bezig met:
- onze eigen innerlijke dialoog,
- het voorbereiden van ons antwoord,
- het vormen van een oordeel of conclusie,
- of het bedenken van oplossingen — nog vóór de ander uitgesproken is.
We horen de woorden, maar we luisteren niet intentioneel.
En nog minder stellen we verdiepende vragen zonder verborgen agenda.
Ik nodig je uit om er eens bewust op te letten.
Je zal versteld staan hoe zelden volledige aandacht vanzelfsprekend is.
De rol van afleiding: altijd "aan", zelden aanwezig
Dat luisteren wordt bovendien steeds moeilijker.
Niet omdat we het niet willen, maar omdat we constant afgeleid worden.
En dan kom ik onvermijdelijk uit bij de smartphone.
De loutere aanwezigheid van een smartphone op tafel geeft al een signaal:
dit gesprek kan elk moment onderbroken worden.
Onderzoek bevestigt dit. De Britse psycholoog Adrian Ward toonde aan dat zelfs een zichtbare smartphone — ongebruikt — al cognitieve capaciteit wegneemt en de kwaliteit van gesprekken verlaagt¹.
Met andere woorden:
je hoeft je telefoon niet eens vast te nemen om minder aanwezig te zijn.
Waarom dit een kracht is voor leiders
Wat maatschappelijk een probleem is, wordt een onderscheidende kracht voor leiders die wél intentioneel luisteren.
Leiders die:
- hun telefoon bewust wegleggen,
- niet in hun hoofd zitten,
- geen onmiddellijke oplossingen pushen,
- en écht luisteren naar wat gezegd wordt — en wat niet —
tonen iets fundamenteels aan hun team:
"Je bent belangrijk. Ik ben hier. Nu."
Psychologisch gezien raakt dit aan een diepe menselijke behoefte: gezien en gehoord worden.
Onderzoek van Harvard-professor Matthew Lieberman toont aan dat sociale verbinding en erkenning dezelfde hersengebieden activeren als fysieke beloning².
Oprecht luisteren is dus geen soft skill — het is neurologisch relevant.
Ik heb geleerd — en telkens opnieuw ervaren — dat dit misschien wel het mooiste geschenk is dat je iemand kan geven:
je ononderbroken aandacht.
Een eenvoudige uitnodiging
Daarom wil ik je uitnodigen tot iets eenvoudigs, maar krachtigs.
Voer elke dag minstens één gesprek:
- zonder smartphone,
- zonder computer,
- zonder afleiding.
Een gesprek waarin je:
- luistert zonder te onderbreken,
- vragen stelt zonder richting te geven,
- niet meteen denkt aan oplossingen.
Laat de ander gewoon vertellen.
De kans is groot dat je hen — zonder het te beseffen —
het mooiste moment van hun dag schenkt.
Wetenschappelijke referenties (selectie)
- Ward, A. F. et al. (2017). Brain Drain: The Mere Presence of One's Own Smartphone Reduces Available Cognitive Capacity. Journal of the Association for Consumer Research.
- Lieberman, M. D. (2013). Social: Why Our Brains Are Wired to Connect. Crown Publishing.
- Rogers, C. R. (1957). The Necessary and Sufficient Conditions of Therapeutic Personality Change. Journal of Consulting Psychology.
• 4. Reis, H. T. et al. (2017). Listening and responsiveness in relationships. Current Opinion in Psychology.